Een Wâldhúske vol verhalen

Lees voor

Midden op het terrein van Openluchtmuseum De Spitkeet in Harkema staat een opvallend geel Wâldhúske. Een huisje dat een bijzondere band heeft met WoonFriesland. Dit wâldhúske werd in 1998 gebouwd door collega’s van woningbouwvereniging Talma, één van onze voorgangers.

Van plaggenhut naar Wâldhúske

Wandelend over het terrein van De Spitkeet ontdek je hoe men jaren geleden woonde in de Friese Wouden. Arme gezinnen leefden rond 1840 onder erbarmelijke omstandigheden in kleine, donkere en vochtige plaggenhutten, gebouwd van turf. Met soms wel elf kinderen woonde een heel gezin in een ruimte van nog geen 30 vierkante meter. Alles speelde zich af onder hetzelfde lage dak: wonen, koken, eten en slapen. 

Met de komst van de Woningwet in 1901 kwam daar langzaam verandering in. Goede volkshuisvesting werd een taak van gemeenten. Het gele wâldhúske vertelt een deel van die geschiedenis. Het oorspronkelijke huisje uit 1840 stond in de streek die bekend staat als de ‘Smoarhoeke’. Het huisje begon ooit als spitkeet en werd door de bewoners in de loop der jaren uitgebouwd tot een stenen woning.

Op zoek naar geeltjes, leem en een bedstee 

Toen de laatste bewoners Johannes en Hinke in de jaren ’80 uit de ‘Smoarhoeke’ gingen, ontstond het plan om het huisje na te bouwen op het terrein van De Spitkeet. Woningbouwvereniging Talma was nauw betrokken bij dit bijzondere bouwproject. Projectleider Tjitte Feenstra kreeg de taak om alles tot in de puntjes voor te bereiken. Samen met vrijwilliger Willem Weening ging hij op bezoek bij diverse wâldhúskes in de omgeving. “We bekeken hoe de stenen waren gemetseld en hoe de huisjes waren opgebouwd”, vertelt Tjitte. “We wilden het Wâldhúske zo authentiek mogelijk nabouwen.” 

Ook gingen beide heren op zoek naar authentieke materialen die in de jaren 1900 ook werden gebruikt.

Friese gele steentjes, inlands grenenhout en riet uit de buurt. Voor de vloer werd leem opgehaald bij een boer en in Twijzel vond het tweetal een originele bedstee.

Willem: “Deze bedstee hebben we als eerste geplaatst, om het huisje er vervolgens omheen te bouwen.” 

Een bijzonder verhaal om bij stil te staan 

Voor WoonFriesland is het Wâldhúske daarmee meer dan een stukje geschiedenis. Het laat zien waar de volkshuisvesting vandaan komt én hoe een voorganger van onze organisatie 29 jaar geleden hielp om dit bijzondere verhaal voor volgende generaties te bewaren. Een geschiedenis waar we best even bij stil mogen staan.