Geschiedenis van WoonFriesland

Nog tot het begin van de twintigste eeuw wonen de allerarmsten in een hol, spitkeet of plaggenhut.

Met de Woningwet krijgen woningbouwverenigingen voor het eerst een wettelijk kader. De wet stimuleert betere woningen, hygiëne en “woonbeschaving”.

Plaggenhut begin 1900

In 1905 worden de eerste vier dubbele arbeiderswoningen gebouwd aan de Kaetsjemuoiwei en Dokter Kijlstrawei in Mûnein. De bedoeling is om mensen uit hun schamele hutten te krijgen. Bij de woningen hoort een stuk grond voor akkerbouw en een schuur voor vee. Zo kunnen de bewoners zelfvoorzienend zijn.

Bijzonder detail: deze woningen staan er nog en zijn inmiddels rijksmonumenten. De huisjes zijn nog steeds in bezit van WoonFriesland en vormen daarmee ons langste bezit.

Arbeiderswoning Dokter Kijlstrawei in Mûnein

In het heidegebied leven mensen onder de erbarmelijkste omstandigheden. Het eerste project van Bouwvereeniging Bergum e.o. is de bouw van vijf landarbeiderswoningen op de ontgonnen heide aan de Lytse Buorren in Sumarreheide.

Door tegenslagen worden de woningen pas in 1917 gebouwd. Ze staan er nog steeds en zijn inmiddels rijksmonumenten.

Een jaar na de oprichting, op 15 juli 1912, kent de gemeente Stavoren aan de Woningstichting een bedrag van f 10.090 toe. Hiervan bouwt de woningstichting een zestal woningen aan de Burgemeester Albertsstraat in Stavoren.

Deze woningen worden ook nu nog door WoonFriesland verhuurd.

Woningen uit 1913 Albertsstraat Stavoren

In november 1913 geeft de gemeente aan de Woningstichting Hurdegaryp en Omstreken een bedrag van f 18.133,75 voor de bouw van de eerste elf woningen, waaronder vijf ‘enkele werkmanswoningen’ in Ryptsjerk.

Bodaanstraat Hurdegaryp

De oprichting van Woningstichting Leeuwarderadeel is het begin van sociale woningbouw in de regio Leeuwarderadeel. In 1916 bouwt de woningstichting haar eerste 26 woningen aan de Mathias van Pellicomstraat in Leeuwarden. Deze huizen staan er nog en zijn nog altijd in het bezit van WoonFriesland.

Mathias van Pellicomstraat

In Hindeloopen zijn de woonomstandigheden zo slecht en schaars dat onder druk van de bevolking krotten onbewoonbaar verklaard worden. De gemeente bouwt zelf de eerste zeven huizen. 

Hernieuwde Weidestraat Hindeloopen

De afdeling Leeuwarden van het Nederlands Werkliedenverbond Patrimonium richt de christelijke woningbouwvereniging Patrimonium op.

Vlag van Werkliedenverbond Patrimonium afdeling Leeuwarden uit 1882.

Na jarenlang verblijf op een zolder is het vaandel in 1980 in bezit gekomen van woningstichting Patrimonium. Zij hebben het vaandel in oorspronkelijke staat laten restaureren als eerbetoon aan de grondleggers die zich hebben ingezet voor een menswaardig bestaan. De vlag prijkt tegenwoordig in een vitrine op het hoofdkantoor van WoonFriesland.

Eillartstraat in Leeuwarden: één van de eerste huisjes van Patrimonium

Foto van de huizen aan Brandsma's laan in Garyp. Nu heet deze straat de Master Lubwei.

De woningvereniging wordt opgericht om te voldoen aan de strenge eisen van de Woningwet van 1901 en om de slechte huisvesting van arbeiders aan te pakken.

Bouw doorzonwoningen 1964 Oostenveldseweg Koudum. Huizen zijn deels vervangen door nieuwbouw. Op de achtergrond zie je het oude Philips kantoor met in de verte Hindeloopen.

De oprichting van de christelijke woningbouwvereniging afdeling Patrimonium Heerenveen vindt in 1918 plaats.

2e Heerenwal Heerenveen begin 20 ste eeuw 

Woningbouwvereniging Beter Wonen is één van de latere en grotere woningbouwverenigingen in Leeuwarden en omgeving.

De Vereeniging tot verbetering van de volkshuisvesting in de dorpen, Gytsjerk, Oentsjerk en Aldtsjerk gaat op in Woningstichting Tytsjerksteradiel. Met een beginkapitaal van vijftig gulden beheert de woningstichting het gemeentelijk woningbezit.

Met deze tassen werden de huurpenningen opgehaald door de huurophaler of opzichter.

Bouwvereeniging Bergum en omsteken, woningstichting Hardegarijp en omstreken en bouwvereniging Garijp slaan de handen in elkaar en gaan samen verder met woningstichting Tytsjerksteradiel.

Straatbeeld jaren 20 (Buitenpost)

Op 1 januari 1944 wordt het zuidelijke deel van de gemeente Leeuwarderadeel (waaronder Huizum) toegevoegd aan de gemeente Leeuwarden. Woningstichting Leeuwarderadeel wordt Woningstichting Leeuwarden - Leeuwarderadeel. 

Tuinbouwstraat in Leeuwarden.

Talma ontstaat in 1951 om de woningnood na de oorlog aan te pakken. Vanuit een christelijke en sociale visie bouwt de corporatie betaalbare woningen voor gezinnen in Drachten, Burgum en de regio.

Onderhoudsmedewerker in zijn bus

In 1971 neemt Talma het woningbezit van de gemeentelijke woningstichting van Tytsjerksteradiel over. Daarmee groeit de corporatie verder in Friesland. De overname past in een landelijke ontwikkeling waarbij gemeenten het beheer van sociale huurwoningen steeds vaker overdragen aan gespecialiseerde woningcorporaties.

Halverwege de jaren ’80 fuseren Woningstichting in de gemeente Staveren, Gemeentelijk Woningbedrijf Hindeloopen en Woningvereniging Hemelumer Oldephaert in Koudum.

In 1986 verandert Woningvereniging Hemelumer Oldephaert in Woningbouwvereniging Nijefurd.

Burgemeester Albertstraat Stavoren

Woningcorporaties moeten zelfstandiger worden en er komt een centraal waarborgfonds. Corporaties worden sociale ondernemingen.

Pieter Stuyvesantweg Leeuwarden

Woningstichting Leeuwarden - Leeuwarderadeel en Beter Wonen fuseren en gaan voortaan samen verder als Stichting Beter Wonen in Leeuwarden en Leeuwarderadeel (BWL). 

De invoering van het Besluit Beheer Sociale Huursector (BBSH) op 1 januari 1993 leidt tot de zelfstandigheid van alle woningcorporaties in Nederland. De Rijksoverheid stopt met haar directe bemoeienis en sturing. Voortaan moeten corporaties voldoen aan vastgestelde prestatievoorwaarden en achteraf hun keuzes verantwoorden.

De BBSH regelt allerlei zaken tussen overheid en corporaties opnieuw. Dit versterkt de rechtspositie van huurders.

De Christelijke Woningbouwvereniging De Stellingwerven en Patrimonium Heerenveen gaan samen verder als Corporatieholding Friesland (CHF).

Ondanks deze Engelse naam is en blijft er aandacht voor de Friese roots. Er komt een centraal hoofdkantoor in Grou, waar de oude corporaties in de vorm van woonbedrijven onder hangen.

Talma kiest ook voor schaalvergroting in de sector. Zo kunnen ze beter omgaan met veranderingen van de overheid. Zo ontstaat onder de vlag van CHF Woonbedrijf Drachten en Woonbedrijf Burgum. 

Met 20.000 woningen groeit CHF uit tot de grootste woningcorporatie van Friesland.

De nadruk ligt op groei, het aankopen van grond voor projectontwikkeling. De ambities zijn groot met een eigen makelaar, aanneembedrijf en onderhoudsbedrijf.

Ook kunnen huurders bij CHF allerlei producten kiezen, zoals een eigen verzekeringspakket. CHF bouwt niet alleen woningen, maar kiest ook voor de bouw van maatschappelijk vastgoed (zoals multifunctionele centra en brede scholen) en commercieel vastgoed (zoals bedrijven en winkelcentra). Daarnaast is er aandacht voor de herstructurering van wijken.

De Wijbrand de Geeststraat in Leeuwarden wordt in de Tweede Wereldoorlog deels verwoest door een tragische bominslag als gevolg van een vergissing van een geallieerde piloot. Na de oorlog wordt de straat opnieuw opgebouwd. Het markante pakhuis overleefde de bominslag en is nog altijd in ons bezit. Het wordt nu verhuurd aan studenten.

De kleine lokale woningbouwvereniging gaat op in de grote corporatie om efficiënter te kunnen werken en meer investeringskracht te hebben.

Door de overname van hun bezit in Friesland krijgt CHF ook bezit in plaatsen als Dokkum en Sneek. Door de overname krijgt de CHF ook zorgvastgoed in haar portefeuille. 

De gemeente Schiermonnikoog draagt haar volledige woningbezit over aan Corporatie Holding Friesland. De overdracht is een keuze van de gemeente om het beheer en de ontwikkeling van sociale huurwoningen te professionaliseren en onder te brengen bij een gespecialiseerde partij. Het gaat om 120 woningen op het eiland.

Willemshof Schiermonnikoog

In 2008 verandert de naam in WoonFriesland, een duidelijke naam zonder poeha, met een helder en transparant logo in blauw en groen; de kleuren van het Friese land. WoonFriesland gaat terug naar de kern: samen bouwen aan goed en betaalbaar wonen.

WoonFriesland heeft als grootste woningbouwcorporatie van Friesland de ambitie om te groeien, maar de huurder staat centraal en de nadruk ligt op leefbaarheid. Er is veel aandacht voor de leefomgeving en de openbare ruimte in dorpen en wijken.

WoonFriesland heeft het onderhoud in eigen beheer, met een eigen servicecenter, onderhoudsmedewerkers en schilders.

WoonFriesland neemt 192 huurwoningen over van de Gemeente Vlieland. 

WoonFriesland wordt de eigenaar van de 414 sociale huurwoningen van woningstichting De Veste.

WoonFriesland neemt in totaal 297 woningen over van de Brabantse corporatie Mooiland in de provincie Friesland. Mooiland mag vanwege wetswijzigingen niet langer woningen verhuren buiten haar eigen kerngebied.

Ook de komende jaren blijven we flink investeren in nieuwbouw, verduurzaming en leefbaarheid. In totaal bouwen we de komende jaren maar liefst 2000 extra woningen in Friesland. Enkele voorbeelden van deze grotere nieuwbouwprojecten zijn:

• De woontoren in Heerenveen met 92 sociale huurwoningen
  Op de locatie van het oude postkantoor en ons voormalige kantoor aan het Burgemeester Kuperusplein in het centrum van Heerenveen staat inmiddels een imposante woontoren.
• In Garyp, Earnewâld en Surhuisterveen realiseren we 60 sociale huurwoningen.
• In de nieuwe wijk Park West in Leeuwarden komen 116 sociale huurwoningen van WoonFriesland te staan.

Nieuwbouwplan Park West in Leeuwarden